सणासुदीच्या जागरणानंतर झोपेची घडी कशी बसवावी? ५ सोपे उपाय

By Dr Rucha Mehendale Pai, BAMS — Ayurvedic Physician & Nadi Parikshan Expert

दिवाळी जवळ येत आहे. फराळाची तयारी, खरेदी, पाहुणे आणि उशिरापर्यंत चालणाऱ्या गप्पा. या सगळ्यात आपली झोप कधी सरकते ते कळतच नाही. रात्री बारा वाजता झोपणे, सकाळी उशिरा उठणे आणि दिवसभर आळस. तुमच्याही घरात असे घडते का? चला, झोपेची घडी परत बसवण्याचे पाच सोपे उपाय पाहूया.

आयुर्वेद झोपेबद्दल काय सांगतो?

चरक संहितेत आहार, निद्रा आणि ब्रह्मचर्य (संयम) यांना "त्रय उपस्तंभ" म्हणजे शरीराचे तीन आधारस्तंभ म्हटले आहे. म्हणजेच योग्य झोप ही चैन नसून आरोग्याचा पाया आहे, असा पारंपरिक विचार आहे.

झोपेची घडी बसवण्याचे ५ सोपे उपाय

१. उठण्याची वेळ ठरवा. रात्री कितीही उशीर झाला तरी सकाळी साधारण नेहमीच्या वेळी उठण्याचा प्रयत्न करा. उठण्याची वेळ ठरावीक ठेवली की झोपण्याची वेळ आपोआप सुधारू लागते.

२. सकाळचे कोवळे ऊन घ्या. सकाळी दहा मिनिटे बाहेर उभे राहणे किंवा चालणे शरीराच्या नैसर्गिक घड्याळाला मदत करते.

३. रात्रीचे जेवण हलके आणि लवकर घ्या. तळलेले आणि गोड पदार्थ रात्री उशिरा खाल्ल्यास झोप अस्वस्थ होऊ शकते. जेवणानंतर शतपावली करा.

४. झोपण्यापूर्वी स्क्रीन दूर ठेवा. मोबाईल आणि टीव्ही झोपण्याच्या किमान अर्धा तास आधी बंद करा.

५. पायांना कोमट तेलाने हलका मसाज करा. पादाभ्यंग ही परंपरागत सवय रात्री शांत वाटण्यासाठी वापरली जाते. थोड्या कोमट तेलाने तळपायांना हलके चोळा, पण आधी पॅच टेस्ट करा.

आयुर्वेदिक पूरक पर्याय

काही वाचकांना रोजच्या ताणतणावात आयुर्वेदिक पूरक हवे असते. त्यांच्यासाठी Dr Rucha Tanvi Herbals चे Ashwayashtee Tablets हे अश्वगंधा आणि यष्टीमधाचे पारंपरिक मिश्रण आहे. अश्वगंधा हे आयुर्वेदात रसायन वनौषधी मानले जाते. हे औषध नसून आरोग्यपूरक आहे; वापरण्यापूर्वी आपल्या वैद्यांचा सल्ला घ्यावा.

Ashwayashtee Tablets — Dr Rucha Tanvi Herbals

अश्वगंधा आणि यष्टीमधू | ₹216

आत्ता खरेदी करा →

वैद्यांना कधी भेटावे?

अनेक आठवडे झोप न लागणे, घोरताना श्वास थांबल्यासारखे वाटणे, दिवसा सतत झोप येणे, मन खूप उदास राहणे किंवा दैनंदिन कामावर परिणाम होणे अशी लक्षणे असतील तर घरगुती उपायांवर थांबू नका आणि तज्ज्ञांचा सल्ला घ्या. गर्भवती, स्तनदा, थायरॉईड किंवा झोपेची औषधे घेणाऱ्यांनी कोणतेही पूरक घेण्यापूर्वी वैद्यांना विचारावे. डॉक्टरांनी दिलेली औषधे स्वतःहून बंद करू नका. हा लेख केवळ माहितीसाठी आहे.

संदर्भ

• चरक संहिता, सूत्रस्थान (निद्रा आणि त्रय उपस्तंभ)
• अष्टांग हृदय, सूत्रस्थान (दिनचर्या)

हे संदर्भ पारंपरिक आयुर्वेदिक संकल्पना सांगतात; ते वैद्यकीय तथ्यांची विधाने नाहीत.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

१. झोपेची घडी किती दिवसांत बसते?
हे व्यक्तीनुसार बदलते आणि कोणताही कालावधी ठरवून सांगता येत नाही. सातत्याने सोप्या सवयी पाळणे महत्त्वाचे.

२. झोप लगेच येण्यासाठी एखादा उपाय आहे का?
नाही. आयुर्वेदात झोप ही दिनचर्येचा परिणाम मानली जाते, तात्काळ उपाय म्हणून नाही.

३. रात्री झोपण्यापूर्वी काय खावे-प्यावे?
हलके, पचायला सोपे जेवण आणि जेवणानंतर कोमट पाणी पुरेसे ठरते. आपल्या प्रकृतीनुसार वैद्यांचा सल्ला घ्यावा.

४. Ashwayashtee वापरण्यापूर्वी कोणी सल्ला घ्यावा?
गर्भवती, स्तनदा माता, थायरॉईडची किंवा झोपेची औषधे घेणारे आणि दीर्घकालीन आजार असलेल्यांनी आधी वैद्यांचा सल्ला घ्यावा.

५. Ashwayashtee निद्रानाशावर उपचार करते का?
नाही. हे आयुर्वेदिक आरोग्यपूरक आहे आणि कोणत्याही आजाराचा उपचार किंवा निदान करण्याचा दावा करत नाही.

वैयक्तिक सल्ल्यासाठी Book Your Consultation करा.

हा लेख केवळ माहितीच्या उद्देशाने आहे; तो वैद्यकीय सल्ला, निदान किंवा उपचाराचा पर्याय नाही. आयुर्वेदिक उत्पादने तज्ज्ञ वैद्यांच्या मार्गदर्शनाखाली वापरावीत. डॉक्टरांनी दिलेली औषधे स्वतःहून बंद करू नका. परिणाम व्यक्तिपरत्वे भिन्न असू शकतात.