गंडूष म्हणजे काय? दात व हिरड्यांसाठी तिळाच्या तेलाचा प्रयोग

By Dr Rucha Mehendale Pai, BAMS — Ayurvedic Physician

आयुर्वेदाच्या दिनचर्येमध्ये सकाळी उठल्यानंतर करायच्या क्रियांमध्ये गंडूषाला विशेष स्थान आहे. आचार्य वाग्भटांनी अष्टांग हृदयात दिनचर्येचा भाग म्हणून गंडूषाचा उल्लेख केला आहे. आज अनेक तरुण मंडळी 'Oil Pulling' म्हणून याकडे नव्याने आकर्षित होत आहेत, पण ही पद्धत आयुर्वेदात शतकानुशतके सांगितली गेली आहे.

गंडूष म्हणजे नक्की काय?

गंडूष म्हणजे तोंडात तेल भरून काही मिनिटे धरून ठेवणे आणि नंतर ते थुंकून टाकणे. यासाठी पारंपरिकपणे तिळाचे तेल (Til Tel) वापरले जाते, कारण आयुर्वेदात तीळ तेल 'स्निग्ध' व 'बल्य' म्हणजे पोषण देणारे मानले जाते.

गंडूष कसा करावा?

१. सकाळी रिकाम्या पोटी १ चमचा तिळाचे तेल तोंडात घ्या.
२. ५-१० मिनिटे तोंडात हळुवारपणे फिरवा (गिळू नका).
३. नंतर ते थुंकून कोमट पाण्याने चूळ भरा.
४. त्यानंतर Dhavaldanti Powder सारख्या हर्बल दंतमंजनाने दात घासा.

पारंपरिक दृष्टिकोनातून काय फायदा सांगितला आहे?

शास्त्रानुसार नियमित गंडूषामुळे तोंडातील स्वच्छता, हिरड्यांची मजबुती व मुखाची ताजेपणा टिकवण्यास मदत होते असे सांगितले आहे. मात्र हे लक्षात ठेवा की गंडूष हा दंतरोग किंवा हिरड्यांच्या गंभीर समस्येवरचा उपचार नाही — तो फक्त दैनंदिन तोंडी स्वच्छतेचा एक भाग आहे.

कोणी काळजी घ्यावी?

हिरड्यांमधून रक्त येणे, सूज किंवा दातांचे गंभीर आजार असल्यास कृपया दंतवैद्य किंवा आयुर्वेदिक वैद्यांचा सल्ला घ्या. गंडूष हा नियमित औषधोपचारांना पर्याय नाही.

Tanvitila Edible Oil — Dr Rucha Tanvi Herbals

१००% शुद्ध तिळाचे तेल (Til Tel) | ₹211

आत्ता खरेदी करा →

Dhavaldanti Powder — Dr Rucha Tanvi Herbals

खैर, लवंग, यष्टिमधु यासह हर्बल दंतमंजन | ₹550

आत्ता खरेदी करा →

वैयक्तिक सल्ल्यासाठी Book Your Consultation →

हा लेख केवळ माहितीच्या उद्देशाने आहे; तो वैद्यकीय सल्ला, निदान किंवा उपचाराचा पर्याय नाही. आयुर्वेदिक उत्पादने तज्ज्ञ वैद्यांच्या मार्गदर्शनाखाली वापरावीत. डॉक्टरांनी दिलेली औषधे स्वतःहून बंद करू नका. परिणाम व्यक्तिपरत्वे भिन्न असू शकतात.