स्नायू व सांधेदुखीसाठी तीळ तेलाने अभ्यंग कसा करावा?
Dr Rucha Mehendale Paiलेखिका: डॉ. रुचा मेहेंदळे पै (BAMS) - आयुर्वेदिक डॉक्टर (आयुर्वेदाचार्य)
थोडक्यात महत्त्वाचे
- अभ्यंग म्हणजे कोमट तेलाने केलेला पारंपरिक आयुर्वेदिक मसाज.
- तिळाचे तेल वात संतुलनासाठी ग्रंथांत सर्वात श्रेष्ठ तेल मानले आहे.
- दहा-पंधरा मिनिटे हलका मसाज आणि त्यानंतर कोमट पाण्याने अंघोळ ही सोपी पद्धत आहे.
- दीर्घ कामानंतर संध्याकाळीचा अभ्यंग विशेष आरामदायी वाटतो.
या लेखात
दिवसभर उभे राहून काम करणाऱ्या एका शिक्षिकेने मला सांगितले, "संध्याकाळी पाय आणि गुडघे दगडासारखे जड वाटतात." आम्ही तिच्या दिनचर्येत रात्रीचा दहा मिनिटांचा अभ्यंग जोडला. काही आठवड्यांत ती हसून म्हणाली, "आता ही दहा मिनिटे दिवसातली सर्वात आवडती वेळ आहे." आयुर्वेदात ही सवय हजारो वर्षांपासून सांगितली आहे.
अभ्यंग म्हणजे काय?
अभ्यंग म्हणजे कोमट तेलाने शरीराला हलक्या हाताने मसाज करणे. आयुर्वेदात तिळाचे तेल स्निग्ध आणि उष्ण गुणाचे मानले जाते, त्यामुळे ते वाताच्या रूक्ष आणि शीत गुणांना संतुलित ठेवण्यासाठी उत्तम सांगितले आहे.
ग्रंथ अभ्यंगाबद्दल काय सांगतात?
अभ्यंग हा आयुर्वेदातील दिनचर्येचा महत्त्वाचा भाग आहे.
ग्रंथ काय सांगतात
अष्टांग हृदयाच्या सूत्रस्थानातील दिनचर्या अध्यायात रोज अभ्यंग करावा असे सांगितले आहे; तो वातशामक आहे आणि शरीराला दृढता देतो. चरक संहितेत तिळाच्या तेलाला वात संतुलनासाठी सर्व तेलांमध्ये श्रेष्ठ म्हटले आहे.
हे संदर्भ पारंपरिक संकल्पनांचे वर्णन करतात; ते आधुनिक वैद्यकीय दावे नाहीत.
Tanvi Tila Pain Oil मध्ये काय आहे?
या तेलात तीळ आणि खोबरेल तेलाच्या बेसमध्ये बला आणि हरीतकी या वनस्पती आहेत, ज्या वात संतुलनासाठी पारंपरिकरित्या वापरल्या जातात. बदाम आणि गुलाब तेलामुळे त्वचाही मऊ राहते. सांधे आणि स्नायूंवर रोज अभ्यंगासाठी, किंवा वैद्यांच्या सल्ल्यानुसार वापरा.
अभ्यंग कसा करावा?
१. तेल कोमट करा
वाटी गरम पाण्यात ठेवून तेल किंचित कोमट करा.
२. गोलाकार मसाज
सांध्यांवर गोलाकार आणि स्नायूंवर लांब हातांनी दहा-पंधरा मिनिटे हलका मसाज करा.
३. तेल मुरू द्या
पंधरा-वीस मिनिटे तेल त्वचेवर राहू द्या.
४. कोमट पाण्याने अंघोळ
शेवटी कोमट पाण्याने अंघोळ करा.
अभ्यंग कधी करावा?
सकाळी अंघोळीपूर्वी ही पारंपरिक वेळ आहे. दीर्घ कामाच्या दिवसानंतर किंवा शारीरिक श्रमानंतर संध्याकाळी केलेला अभ्यंगही खूप आरामदायी वाटतो. नियमित सरावाने ही एक शांत दिनचर्या बनते.
डॉक्टरांचा सल्ला कधी घ्यावा?
सांध्यांना सूज, लालसरपणा किंवा गरमपणा, तीव्र किंवा वाढत जाणारी वेदना, ताप, मार लागल्यानंतरचे दुखणे किंवा हालचाल अचानक कमी होणे असे काही असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. जखम, सूज किंवा त्वचेचा त्रास असलेल्या जागी मसाज करू नका. नवीन तेल आधी थोड्या भागावर लावून पहा, आणि डॉक्टरांनी दिलेले उपचार स्वतःहून बंद करू नका.
अधिक पाहा: Dr Rucha's Tanvi Herbals ची उत्पादने
हेही वाचा: सकाळी सांधे जास्त आखडतात का? | ऋतुसंधीत सांध्यांची काळजी
संदर्भ
- अष्टांग हृदय, सूत्रस्थान, दिनचर्या अध्याय (अभ्यंग)
- चरक संहिता, सूत्रस्थान, स्नेहाध्याय (तिळाचे तेल)
- भावप्रकाश निघंटू, बला आणि हरीतकी
हे संदर्भ पारंपरिक आयुर्वेदिक संकल्पनांचे वर्णन करतात; ती वैद्यकीय तथ्यांची विधाने नाहीत.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
अभ्यंग रोज करता येतो का?
हो. आयुर्वेदात रोजचा अभ्यंग दिनचर्येचा भाग सांगितला आहे.
मसाज किती वेळ करावा?
सांधे आणि स्नायूंसाठी दहा-पंधरा मिनिटे पुरेसे आहे.
Tila Pain Oil संपूर्ण अंगाला लावता येते का?
हो. विशेषतः सांधे, कंबर, मान आणि पायांवर ते छान बसते.
वृद्ध मंडळी अभ्यंग करू शकतात का?
हो. हलक्या हाताने केलेला अभ्यंग वृद्धांसाठी विशेष आरामदायी असतो.
अभ्यंगानंतर लगेच अंघोळ करावी का?
पंधरा-वीस मिनिटे थांबून कोमट पाण्याने अंघोळ करावी.
तुमच्या सांध्यांसाठी योग्य दिनचर्येसाठी Book Your Consultation
आयुर्वेदिक वैद्य आणि Dr Rucha Tanvi Herbals व Dr Rucha's Navtej च्या संस्थापिका; कुटुंबांना रोजच्या आयुर्वेदिक आरोग्यासाठी मार्गदर्शन करतात.
हा लेख केवळ माहितीच्या उद्देशाने आहे; तो वैद्यकीय सल्ला, निदान किंवा उपचाराचा पर्याय नाही. आयुर्वेदिक उत्पादने तज्ज्ञ वैद्यांच्या मार्गदर्शनाखाली वापरावीत. डॉक्टरांनी दिलेली औषधे स्वतःहून बंद करू नका. परिणाम व्यक्तिपरत्वे भिन्न असू शकतात.