उटणे कशात मिसळावे? दूध, गुलाबपाणी, दही की साधे पाणी?
Dr Rucha Mehendale Paiलेखिका: डॉ. रुचा मेहेंदळे पै (BAMS) - आयुर्वेदिक डॉक्टर (आयुर्वेदाचार्य)
थोडक्यात महत्त्वाचे
- उटणे कशात मिसळावे हे तुमच्या त्वचेच्या प्रकृतीनुसार ठरवावे.
- कोरड्या त्वचेसाठी कच्चे दूध, तेलकट त्वचेसाठी गुलाबपाणी आणि संवेदनशील त्वचेसाठी साधे पाणी चांगली सुरुवात आहे.
- लेप पूर्ण सुकण्याआधी ओल्या हाताने हलके चोळून धुतल्यास त्वचा मऊ राहते.
- प्रत्येक वेळी ताजी पेस्ट आणि कोरडा चमचा वापरल्यास उटणे जास्त काळ ताजे राहते.
या लेखात
आमच्या घरी दिवाळीच्या आधी आजी मोठ्या परातीत उटणे कालवायची. कोणाला दुधात, कोणाला गुलाबपाण्यात, आणि माझ्यासाठी तर नेहमी थोडी साय घालून. तेव्हा कळायचे नाही, पण आजी प्रत्येकाच्या त्वचेनुसार माध्यम बदलत होती. आज क्लिनिकमध्ये अनेक जण विचारतात, "उटणे पाण्यात मिसळू की दुधात?" आयुर्वेदाचे उत्तर सोपे आहे: तुमच्या त्वचेच्या प्रकृतीनुसार.
उटण्यासाठी माध्यमाची निवड का महत्त्वाची आहे?
उटणे म्हणजे वनौषधींच्या चूर्णांचे मिश्रण. कोरडे चूर्ण थेट लावता येत नाही, म्हणून त्यात द्रव मिसळून पेस्ट बनवतात. हा द्रव फक्त पेस्ट बनवण्यासाठी नसतो, तर त्वचेला मिळणारा अनुभवही तो बदलतो. पारंपरिकरित्या दूध, दही, गुलाबपाणी, मध किंवा साधे पाणी असे माध्यम वापरले जाते.
ग्रंथ लेप आणि उटण्याबद्दल काय सांगतात?
आयुर्वेदात उटण्याला 'उद्वर्तन' आणि चेहऱ्यावरील लेपाला 'मुखलेप' म्हणतात. दोन्ही दिनचर्येचा भाग म्हणून सांगितले आहेत.
ग्रंथ काय सांगतात
चरक संहितेच्या सूत्रस्थानात वर्ण्य महाकषाय, म्हणजे त्वचेच्या वर्णासाठी हितकर अशा दहा वनस्पतींचा गट, वर्णन केला आहे. अष्टांग हृदयाच्या दिनचर्या अध्यायात उद्वर्तनाचा उल्लेख येतो आणि मुखलेप ऋतू व दोषानुसार बदलावा असेही सांगितले आहे.
हे संदर्भ पारंपरिक संकल्पनांचे वर्णन करतात; ते आधुनिक वैद्यकीय दावे नाहीत.
कोणत्या त्वचेसाठी कोणते माध्यम योग्य आहे?
कोरडी त्वचा (वात प्रधान)
कच्चे दूध किंवा थोडी साय मिसळल्यास पेस्ट मऊ राहते आणि लेप लवकर सुकत नाही.
तेलकट किंवा उष्ण त्वचा (पित्त किंवा कफ प्रधान)
गुलाबपाणी किंवा साधे थंड पाणी वापरा. गुलाबपाणी पारंपरिकरित्या थंडावा देणारे मानले जाते आणि त्वचेला ताजेतवाने वाटते.
संवेदनशील त्वचा
साधे पाणी किंवा गुलाबपाणी ही सर्वात सौम्य सुरुवात आहे. नवीन माध्यम वापरण्यापूर्वी पॅच टेस्ट करा.
सामान्य त्वचा
गुलाबपाणी आणि थोडे दूध यांचे मिश्रण अनेकांना सोयीचे वाटते.
लक्षात ठेवा: ताजे दूध किंवा दहीच वापरा, कोमट किंवा थंड द्रव घ्या आणि उटण्यासोबत लिंबाचा रस मिसळू नका, कारण तो संवेदनशील त्वचेला जळजळ देऊ शकतो.
Navtej Varnya Ubtan कसे वापरावे?
Dr Rucha's Navtej Varnya Ubtan हे आचार्य चरकांनी वर्णन केलेल्या वर्ण्य महाकषाय या संकल्पनेवर आधारित आयुर्वेदिक फेस पॅक आहे. त्वचेच्या नैसर्गिक तेजासाठी पारंपरिकरित्या वापरल्या जाणाऱ्या औषधींचे हे मिश्रण आहे.
१. स्वच्छ, कोरड्या वाटीत एक ते दोन चमचे उटणे घ्या. काढण्यासाठी नेहमी कोरडा चमचा वापरा.
२. तुमच्या त्वचेनुसार निवडलेला द्रव थोडा थोडा घालून मऊ पेस्ट करा.
३. चेहरा आणि मानेवर पातळ थर लावा. डोळ्यांभोवती आणि ओठांवर लावू नका.
४. लेप थोडा ओलसर असतानाच ओल्या हाताने हलके चोळून कोमट पाण्याने धुवा.
५. नंतर थोडे जेल किंवा Shatadhauta Ghrita लावून त्वचेला ओलावा द्या.
पॅकवरील सूचनेनुसार, किंवा वैद्यांच्या सल्ल्यानुसार वापरा.
Navtej Varnya Ubtan, Dr Rucha's Navtej
वर्ण्य महाकषायावर आधारित पारंपरिक उटणे | ₹500
आत्ता खरेदी कराउटणे ताजे कसे ठेवावे?
बरणीत पाणी किंवा द्रव जाऊ देऊ नका, झाकण लगेच बंद करा आणि बरणी थंड, कोरड्या जागी ठेवा. प्रत्येक वेळी लागेल तेवढीच ताजी पेस्ट बनवा.
डॉक्टरांचा सल्ला कधी घ्यावा?
चेहऱ्यावर जखम, तीव्र पुरळ, सूज, संसर्ग किंवा ॲलर्जी असल्यास उटणे वापरण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. उटणे लावल्यावर जळजळ, खाज किंवा लालसरपणा जाणवल्यास लगेच धुवा आणि त्रास राहिल्यास त्वचारोगतज्ज्ञांना दाखवा. नवीन उत्पादन वापरण्यापूर्वी हाताच्या आतील बाजूस पॅच टेस्ट करा.
अधिक पाहा: आयुर्वेदिक त्वचा निगा
हेही वाचा: साबणामुळे त्वचा कोरडी होते का? | अभ्यंगाचे शास्त्र: अष्टांग हृदय काय सांगते?
संदर्भ
- चरक संहिता, सूत्रस्थान, षड्विरेचनशताश्रितीय अध्याय (वर्ण्य महाकषाय)
- अष्टांग हृदय, सूत्रस्थान, दिनचर्या अध्याय (उद्वर्तन)
हे संदर्भ पारंपरिक आयुर्वेदिक संकल्पनांचे वर्णन करतात; ती वैद्यकीय तथ्यांची विधाने नाहीत.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
उटणे आठवड्यातून किती वेळा लावावे?
बहुतेक त्वचेसाठी आठवड्यातून दोन ते तीन वेळा छान बसते. तुमच्या त्वचेनुसार वैद्य योग्य वारंवारता सुचवू शकतात.
उटणे दह्यात मिसळता येते का?
हो. ताजे, गोड दही सामान्य आणि कोरड्या त्वचेसाठी छान माध्यम आहे.
उटणे पूर्ण अंगालाही लावता येते का?
हो. अभ्यंगानंतर स्नानाच्या वेळी उटणे अंगाला लावणे ही आपली पारंपरिक पद्धत आहे.
पुरुषही उटणे वापरू शकतात का?
नक्कीच. उटणे सर्वांसाठी आहे आणि दाढीनंतरही सौम्य माध्यमात मिसळून वापरता येते.
उटणे लावल्यानंतर काय लावावे?
थोडे जेल, तेल किंवा Shatadhauta Ghrita लावल्यास त्वचा मऊ आणि ताजी राहते.
तुमच्या त्वचेसाठी योग्य उटणे-पद्धत जाणून घेण्यासाठी Book Your Consultation
आयुर्वेदिक वैद्य आणि Dr Rucha Tanvi Herbals व Dr Rucha's Navtej च्या संस्थापिका; कुटुंबांना रोजच्या आयुर्वेदिक आरोग्यासाठी मार्गदर्शन करतात.
हा लेख केवळ माहितीच्या उद्देशाने आहे; तो वैद्यकीय सल्ला, निदान किंवा उपचाराचा पर्याय नाही. आयुर्वेदिक उत्पादने तज्ज्ञ वैद्यांच्या मार्गदर्शनाखाली वापरावीत. डॉक्टरांनी दिलेली औषधे स्वतःहून बंद करू नका. परिणाम व्यक्तिपरत्वे भिन्न असू शकतात.